 |
C# ile Windows iş uygulaması geliştiriyorsanız programınızın mutlaka yazıcı çıktısı alma bölümü olacaktır. Bu makalede C# ile nasıl yazıcı çıktısı alınabileceğinin temelleri üzerinde duracağım.
.NET sınıf kütüphanesi her alanda olduğu gibi yazıcı çıktısı alma ile ilgili bir takım sınıflar sağlamıştır. PrintDocument sınıfı yazı çıktısı alma ile ilgili en temel sınıftır. Bu yazıda bu sınıfın özelliklerini, olaylarını ve metotlarını ayrıntılı bir şekilde inceleyip tek sayfalı yada çok sayfalı yazıcı çıktısının nasıl alınabileceğini göstereceğim. Ayrıca yazıcı çıktısı alma ile çok yakından ilgili olan PrintPreview, PageSetupDialog ve PrintDialog gibi sınıflarıda inceleyeceğiz.
PrintDocument Sınıfı
Bu sınıf programlarımıza yazıcı çıktısı alma desteğini eklemek için kullanabileceğimiz en temel yapıdır. Bu sınıf türünden bir nesne yaratıldığında çıktı alma ile ilgili hemen her tür bilgiye erişmemiz mümkündür.
|
PrintDocument YaziciCiktisi = new PrintDocument();
|
şeklinde bir tanımlama yaptığımızda varsayılan yazıcı(default printer) ile çalışılmaktadır. Bir dökümanı yazıcıya göndermek için PrintDocument sınıfının Print() metodu kullanılır. Print() metodu çağrıldığı anda PrintPage olayı meydana gelir. Bu olayı yakalayan kontrol yazıcıya gönderilecek döküman üzerinde işlemler yaparak çıktının şeklini belirlemelidir. Her bir sayfa için ayrıca PrintPage olayı meydana geleceği için her bir olay içinde doğru sayfaları yazıcıya göndermek için bir takım işlemler yapmak gerekecektir. Aksi halde her defasında birinci sayfayı yazıcıya gönderme ihtimalimiz vardır. Kısacası PrintPage olayı olmadan yazıcıya çıktı bilgilerini gönderemeyiz. Bu yüzden ilk olarak PrintPage olayını ve bu olaya ait argümanları içeren PrintPageEventArgs sınıfını inceleyelim.
Önce PrintPage olayının argümanlarını içeren PrintPageEventArgs sınıfının üye elemanlarını inceleyelim, ardında bir konsol uygulamasından yazıcıya nasıl bir döküman göndereceğimizi göstereceğim.
PrintPageEventArgs sınıfnın üye elemanları :
Graphics : Yazıcıya gönderilecek döküman bilgilerini belirleyen grafik nesnesidir. Yazıcya gönderilecek bilgilerin tamamı bu nesne içerisinde belirtilecektir. Not : Graphics sınıf GDI+ kütüphanesinin en önemli sınıfıdr.
Cancel : Çıktı alma işleminin iptal edilip edilemeyeceği ile ilgili bilgi veren bool türünden bir elemandır. Eğer değeri true ise çıktı alma işlemi iptal edilecektir.
HasMorePages : Yazıcıya gönderilecek çıktının birden fazla sayfa kapladığı durumlarda PrintPage olayına ilişkin metotta bu özelliğin true olarak değiştirilmesi gerekir. Böylece bundan sonraki PrintPage olaylarında bu değişken kontrol edilerek diğer sayfaların çıktıya gönderilmesi ile ilgili işlemler yapılır.
MarginBounds : Yazıcıya gönderilen çıktı dökümanının en ve boyutlarını temsil eden Rectangle türünden bir özelliktir. Rectangle sınıfıda GDI+ kütüphanesinin bir parçasıdır. Bu özellikte yazıcıya gönderilecek çıktının sadece üzerine çizim yapılabilen kısmı belirtilir.
PageBounds : Yazıcıya gönderilen dökümanın tamamının en ve boy değerlerini tutan yine Rectangle sınıfı türünden bir elemandır.
PageSettings: İlgili dökümana ait sayfa ayarlarını tutan ve PageSettings sınıfı türünden bir elemandır. PageSettings sınıfının Color, Landscape, Margins, PaperSize, PaperSource, PrinterResolution gibi sayfa ile ilgili bilgi tutan üye özellikleri bulunmaktadır.
Şimdi basit bir örnekle yazıcıya çıktı gönderelim. Örneğimizde varsayılan yazıcınıza, sol üst köşesi (20,20) koordinatlarında eni ve boyu 100 olan bir dörtgen içeren sayfayı göndereceğiz. Gönderilecek sayfadaki dörtgeni çizmek için tahmin edeceğiniz üzere Graphics nesnesini kullanacağız.
using System;
using System.Drawing.Printing;
using System.Drawing;
class Printer
{
static void Main()
{
PrintDocument PD = new PrintDocument();
PD.PrintPage += new PrintPageEventHandler(OnPrintDocument);
try
{
PD.Print();
}
catch
{
Console.WriteLine("Yazıcı çıktısı alınamıyor...");
}
finally
{
PD.Dispose();
}
}
private static void OnPrintDocument(object sender, PrintPageEventArgs e)
{
e.Graphics.DrawRectangle(Pens.Red,20,20,100,100);
}
} |
Yukarıdaki programı derleyip çalıştırdığınızda hiç bir uyarı eğer verilmeden sisteminize bir yazıcı bağlı OnPrintDocument() metodunda hazırlanan içerik yazıcıya gönderilecektir. Eğer sisteminize bağlı bir yazıcı yoksa doğal olarak catch bloğundaki kod çalışacaktır.
Çizilen dörtgen nesnesinin kağıdın neresine basılacağını biz belirliyoruz. MarginBounds özelliğini kullanarak çizilecek içeriğin doğru noktaya çizilmesini sağlayabiliriz. Bu özellik sizin yazıcı ayarlarınız ile ilgili olduğu için programlama yolu ile kod içerisinden değiştirilemez. Yani bu özellik "read only" bir özelliktir. Dikkat edilmesi gereken diğer bir noktada yazıcıya gönderilecek içeriğin PageBounds özelliği ile belirtilen dörtgenin dışına taşmamasıdır. Bu yüzden çizimleri yapılırken bu özellik baz alınmalıdır.
Yukarıda yazdığımız basit programda eksiklik bulunmaktadır. Bu eksiklik çizilecek dörtgenin tek bir sayfaya sığmadığı durumlarda görülür. Söz gelimi eğer dörtgenin yüksekliğini 2000 yaparsak yazıcıdan sadece ilk kağıda sığan bölümü çıkacaktır. Birden fazla sayfası olan çıktıları yazıcıya göndermek için PrintPageEventArgs sınıfnın HasMorePages özelliği kullanılır. Bu özellik OnPrintDocument() metodu içerisinde true değerine çekilerek çıktı alma işleminin devam ettiği belirtilmelidir. Ayrıca her bir sayfanın içeriğide metot her çağrıldığında farklı bir biçimde oluşturulacağı için programcının bu ayrımı da kodlaması gerekmektedir. Örneğin yüksekliği 2000 pixel olan bir dikdörtgeni tek sayfada bastıramayacağımız için ilk sayfaya sığmayan diğer bölümleri parçalayarak her bir sayfaya sığacak şekilde ayarlamalıyız. Bu işlem için PrintPageEventArgs sınıfnın HasMorePages değişkenini kullanacağız.
Hemen diğer bölümlere geçmeden önce birden fazla sayfalı yazıcı çıktısı alma işlemine örnek verelim. Bu örnekte bir text dosyasının içeriğini yazıcıya nasıl gönderebileceğimizi inceleyeceğiz. Tabi burda yazının birden fazla sayfada olup olmadığının kontrolünü yapmamız gerekir. Yazıları yazıcı çıktısına göndermek için Graphics sınıfnın DrawString metodunu kullanacağız. Bu metot grafik arayüzüne belirli bir fontta ve font büyüklüğünde yazı yazmamızı sağlar. Önce örneği inceleyelim ardından örnek üzerinde biraz konuşacağız.
|
using System;
using System.IO;
using System.Drawing;
using System.Windows.Forms;
using System.Drawing.Printing;
class Printer
{
private static StreamReader dosyaAkimi;
static void Main(string[] args)
{
dosyaAkimi = new System.IO.StreamReader("C:\\Print.txt");
PrintDocument PD = new PrintDocument();
PD.PrintPage += new PrintPageEventHandler(OnPrintDocument);
try
{
PD.Print();
}
catch
{
Console.WriteLine("Yazici çiktisi alinamiyor...");
}
finally
{
PD.Dispose();
}
}
public static void OnPrintDocument(object sender,PrintPageEventArgs e)
{
Font font = new Font("Verdana", 11) ;
float yPozisyon = 0 ; int LineCount = 0 ;
float leftMargin = e.MarginBounds.Left;
float topMargin = e.MarginBounds.Top;
string line=null;
float SayfaBasinaDusenSatir = e.MarginBounds.Height / font.GetHeight() ;
while (((line=dosyaAkimi.ReadLine()) != null) && LineCount < SayfaBasinaDusenSatir)
{
yPozisyon = topMargin + (LineCount * font.GetHeight(e.Graphics));
e.Graphics.DrawString (line, font, Brushes.Red, leftMargin,yPozisyon);
LineCount++;
}
if (line = = null)
e.HasMorePages = false ;
else
e.HasMorePages = true ;
}
}
|
Yukarıdaki program herhangi bir text formatındaki dosyayı yazıcıya gönderek çıktı almanızı sağlayacaktır. Dosyanın içeriğini yazıcıya gönderirken çıktının ne şekilde olacağı tamamen programlama yolu ile bizim tarafımızdan yapılmaktadır. Örneğin çıktının yazı fontunu GDI+ kütüphanesinin bir sınıfı olan Font ile yazı renginide yine GDI+ kütüphanesinin Brushes sınıfının üye elemanları ile rahatlıkla değiştirebiliriz.
Yukarıdaki örnek uygulamada en önemli kısım dosya içeriğinin yazıcıyı gönderilmesi sırasında görülür. Dosya içeriğinin birden fazla sayıda sayfa içermesi durumunda dosya akımından bir sayfaya sığacak kadar satır okunmalıdır. Eğer dosya akımının sonuna gelinmediyse HasMorePages özelliği true yapılarak OnPrintDocument metodunun yeniden çağrılması gerekir. Kaynak koddanda gördüğünüz üzere dosya akımından okunan satır null değereeşit olduğunda yani dosyanın sonuna gelindiğinde HasMorePages özeliiği false yapılarak Print() metodunun icrası sonlandırılmıştır.
Bir diğer önemli nokta ise yazıcıya gönderilecek her bir sayfada kaç satırın bulunacağının belirlenmesidir. Sayfa başına düşen satır sayısı, sayfanın yazıcıya gönderilecek bölümünün yüksekliğinin yani e.MarginBounds.Height 'in çıktıya gönderilecek yazıya ait fontun yüksekliğine bölümü ile elde edilir. Sayfa başına üşen satır sayısı elde edildikten sonra herbir sayfanın içeriği while döngüsü yardımı ile hazırlanır. Okunan satır sayısı null değere eşit olmayana kadar ve okunan satır sayısı sayfa başına düşen satır sayısı olana kadar döngüye devam edilir. Döngü içerisinde PrintPageEventArgs olay argümanlarını içeren sınıfın Graphics nesnesine DrawString() metodu yardımıyla dosya akımından okunan satır yazılır. Bir sonraki satırın çıktı ekranının neresinden başlayacağını tutmak için ise her bir satır okunduğunda yPozisyon'u kullanılan font'un yüksekliği kadar artırılır. Bütün bu işlemleri yaptıktan sonra HasMorePages özelliği ayarlanır ki sonraki sayfalar çıktıya gönderilsin. Eğer dosya sonuna gelinmişse artık basılacak sayfa yok demektir ve HasMorePages özelliği false olarak belirlenir.
Not : Dosya akımının neden OnPrintDocument() metodunun içinde tanımlanmadığını merak ediyor olabilirsiniz. Bunun sebebi OnPrintDocument() metodunun her bir sayfa için yeniden çağrılmasıdır. Eğer dosya akımını bahsi geçen metotta tanımlamış olsaydık her defasında dosya akımı baştan okunacağı için hiç bir zaman dosya akımının sonuna gelemeyecektik ve her defasında sonsuza dek ilk sayfayı çıktıya göndermiş olacaktık. Bu yüzden dosya akımını global düzey diyebileceğimiz bir noktada yani ana sınıfımın bir üye elamanı olacak şekilde tanımladık.
Aklınıza takılmış olabilecek diğer bir nokta ise yazıcının renk ayarlarıdır. Eğer yazcınız renkli çıktı almayı desteklemiyorsa DrawString() metoduna parametre olarak geçtiğimiz Brushes.Red parametresinin bir önemi olmayacaktır. Bu yüzden dökümanları yazıcya göndermeden yazcının renkli baskıyı desteleyip desteklemediğini kontrol etmek en akıllıca yöntemdir. Bu şekildeki bri kontrol için PrintDocument sınıfının PrinterSettings özelliği kullanılabilir. Bu özellik varsayılan yazcınız ile ilgili bir takım ayarları yapısında barındıran özelliklere sahiptir. Örneğin varsayılan yazıcınızın renkli bakıyı destekleyip desteklemediğini kontrol etmek için SupportsColor özelliğini aşağıdaki gibi kullanabilirsiniz. Not : SupportsColor özelliği bool türündendir.
using System;
using System.Drawing.Printing;
using System.Drawing;
class Printer
{
static void Main()
{
PrintDocument PD = new PrintDocument();
PD.PrintPage += new PrintPageEventHandler(OnPrintDocument);
if ( PD.PrinterSettings.SupportsColor )
{
//renkli baskı ayarları
}
else
{
//renksiz baskı ayarları
}
}
private static void OnPrintDocument(object sender, PrintPageEventArgs e)
{
....
}
} |
PrinterSettings yolu ile elde edebileceğimiz diğer önemli özellikler aşağıda listelenmiştir.
CanDuplex : bool türünden olan bu değişken yazıcının arkalı önlü çıktı almayı destekleyip desteklemediğini belirtir.
Copies: short türünden olan bu değişken yazıcıya gönderilecek dökümanın kaç kopya çıkarılacğını belirtir. Eğer 10 sayfalık bir döküman için bu özelliği 5 olarak girerseniz 50 adet kağıdınızı yazıcıya yerleştirmeyi unutmayın.
CanDuplex : bool türünden olan bu değişken yazıcının arkalı önlü çıktı almayı destekleyip desteklemediğini belirtir.
Duplex : Duplex enum sabiti türünden olan bu değişken arkalı önlü baskı özelliğini belirler. Duplex numaralandırması Default,Sizmplex,Horizontal ve Vertical olmak üzere dört tane üyesi vardır.
IsDefaultPrinter : PrinterName ile belirtilen yazıcının bilgisayarınızdaki varsayılan yazıcı(default printer) olup olmadığını belirtir.
IsValid : PrinterName ile belirtilenin gerçekten sisteminize ait bir yazıcı olup olmadığını belirtir.
PaperSizes : Yazıcı tarafından desteklenen sayfa ebatlarının PaperSizeCollection türünden bir koleksiyon nesnesi ile geri döner. Bu koleksiyondaki her bir eleman System.Drawing isim alanında bulunan PaperSize türündendir. PaperSize sınıfnın Width(sayfa eni), Height(sayfa boyu),Kind(sayfa türü) gibi özellikleri bulunmaktadır.
PaperSources : Yazıcı tarafından desteklenen sayfa kağıt alma kaynaklarını PaperSourceCollection türünden bir koleksiyon nesnesi ile geri döner. Bu koleksiyondaki her bir eleman System.Drawing isim alanında bulunan PaperSource türündendir. PaperSource sınıfnın Kind özelliği PaperSourceKind numaralandırması türünden bir nesne olup kağıt kaynağının tipini belirtir.Bu numaralandırmanın bazı semboleri şunlardır : Envelope, Cassette, Custom, Manuel, TractorFeed.
PrintToFile : Çıktının herhangi port yerine bir dosyaya yazdırılıp yazdırılmayacağını tutan bool türünden bir değişken. Bu değişken daha çok birazdan göreceğimiz PrintDialog ekranının görüntülenmesi sırasında değiştirilip kullanılır.
Çıktı Ön-İzleme Penceresi
Profesyonel uygulamaların tamamında yazıcıya çıktı göndermeden önce kullanıcıya ön izleme imkanı sağlanır. .NEt ortamında program geliştiriyorsanız Windows'un standart ön izleme penceresini programlama yolu ile görüntülemeniz son derece kolaydır. Bu ekranın görüntülenmesi için System.Drawing isim alanında bulunan PrintPreviewDialog sınıfı kullanılır. Bu sınıf ile ilişkilendirilmiş PrintDocument nesnesinin PrintPage olayına ilişkin metot çalıştırılarak ön-izleme penceresindeki içerik elde edilir.
Bir PrintPreviewDialog nesnesi oluşturulduktan sonra nesnenin Document özelliğine PrintDocument türünden bir nesne atanır. Ve ardından PrintPreviewControl türünden olan nesne üzerinden Show() yada ShowDialog() metotları kullanılarak ön izleme ekranı gösterilir.
Ön izleme çıktısnın görüntülendiği pencereyi elbette PrintDocument sınıfnın Print() metodunu çağırmadan önce göstermeliyiz. Daha önce yaptığımız ve dosya içeriğini yazıcıya gönderen uygulmanın Main() metodunu aşağıdaki gibi değiştirerek ön izleme ekranından çıktıya gönderilecek içeriği görüntüleyelim.
|
static void Main(string[] args)
{
dosyaAkimi = new System.IO.StreamReader("C:\\Print.txt");
PrintDocument PD = new PrintDocument();
PD.PrintPage += new PrintPageEventHandler(OnPrintDocument);
PrintPreviewDialog pdlg = new PrintPreviewDialog();
pdlg.Document = PD;
pdlg.ShowDialog();
try
{
PD.Print();
}
catch
{
Console.WriteLine("Yazici çiktisi alinamiyor...");
}
finally
{
PD.Dispose();
}
}
|
Programı yeni haliyle derleyip çalıştırdığımızda ilk önce öıktı ön izleme ekranı aşağıdaki gibi gösterilecektir. Not : Çıktıya gönderilecek dosyanın yolu örneğimiz için "C:\Print.txt" şeklinde olmalıdır.
Sayfa Düzenleme Ekranı (PageSetupDialog Sınıfı)
Dökümanı çıktıya göndermeden önce gönderme işleminin hangi yazıcı ayarları ile yapılacağını belirlemek için genellikle sayfa düzenleme ekranı gösterilir. Bu ekranda kağıt tipinden, yazcının kağıt kaynağına kadar bir çok özelliği değiştirmeniz mümkündür. Bu ekranda yapılan bütün değişiklikler PrintDocument sınıfının PrinterSettings özelliğine aktarılır. Sayfa düzenleme ekrana System.Drawing isim alanında bulunan PrintSetupDialog sınıfı ile gerçekleştirilir. Bu sınıfının kullanımı PrintPreviewDialog sınıfının kullanımı ile nerdeyse aynıdır. Bu yüzden ayrıca açıklmaya gerek duymuyorum.
Son olarak yazıcı ön izleme ekranından önce sayfa düzenleme ekranının gösterilmesini sağlamak için uygulamamaızın Main() metodunu aşağıdaki gibi değiştirin ve çalıştırın.
|
static void Main(string[] args)
{
dosyaAkimi = new System.IO.StreamReader("C:\\Print.txt");
PrintDocument PD = new PrintDocument();
PD.PrintPage += new PrintPageEventHandler(OnPrintDocument);
PrintDialog pdiyalog = new PrintDialog();
pdiyalog.Document = PD;
pdiyalog.ShowDialog();
PrintPreviewDialog pdlg = new PrintPreviewDialog();
pdlg.Document = PD;
pdlg.ShowDialog();
try
{
PD.Print();
}
catch
{
Console.WriteLine("Yazici çiktisi alinamiyor...");
}
finally
{
PD.Dispose();
}
}
|
Programı derleyip çalıştırdığınızda karşınıza ilk çıkacak görüntü aşağıdaki ekran olacaktır.
Bu örnekle birlikte yazıcı çıktısı alma ile ilgili temel işlemlerin anlatıldığı yazımızın sonuna geldik. .NET teki yazıcı çıktısı alma işlemleri bu anlattıklarımla sınırlı değildir. Ancak bu yazıda anlatılanlar bu konuya çok hızlı bir giriş yapmanızı sağlamıştır.
Kaynak : csarpnedir.com
|
 |
