Derleme (Compilation) ve Yorumlama (Interpretation)


Programalama dili, insanla makine (bilgisayar) arasında iletişim kurmak için kullanılan dildir. Başka bir deyişle programcı bilgisayara, özellikle de işlemciye istediklerini yaptırmak için bir dil kullanır. Bu dil konuşma diline yakın bir dil olmalıdır ki insanlar rahatça kullanabilsin. Bilgisayar işlemcisinin dili ise sadece sayılardan oluşur. Bilgisayarlar sayısal (dijital) aygıtlardır. İşlemciler sadece belli sayılarla ifade edilen makine kodlarından anlar. Bu kodlardan oluşan dile 'makine dili' denir, üretilen koda da 'makine kodu' (machine code) denir. Bilgisayarın ilk dönemlerinde insanlar programlarını sayı kodları kullanarak yazıyorlardı. Bu kodlar her işlemci türü için değişik olduğundan, yazılan programlar sadece belli bir işlemci ile çalışabiliyordu. Hatta bir işlemci sürümü için yazılan kod bir önceki sürümde çalışmayabiliyordu. Bu yüzden 'programlama dili' kavramı ortaya çıkmıştır. Bu yapıda, programcı bilgisayarın yapması gerekenleri ona, konuşma diline yakın bir dille söyler. Bu dilde yazılanlar makine diline çevrilir. Böylece programcılar, hem işlemciminin kendine komut kümesini öğrenmek zorunda kalmazlar; hem de yazdıkları programlar birden fazla işlemciyle çalışabilir.


Programalama diliyle düz metin şekinde olan programa 'kaynak kodu' (source code) denir. Makine dilinde olan koda da "ikili kod" (binary code) denir. Programlama dilinden makine diline çevirme işi iki şekilde yapılabilir. Biri 'anında', ikincisi 'önceden'. Anında çevirmek, programa dilindeki ifadeleri bir yandan okuyup bir yandan makine diline çevirmek demektir. Buna 'yorumlama' (interpretation) denir. önceden çevirme ise, programlama dilindeki ifadelerin çalıştırılmadan önce makine diline çevrilmesi, sonra da çalıştırılması anlamına gelir. Buna da 'derleme' (compilation) denir. Derleme'nin faydası daha hızlı olmasıdır. çünkü makine diline çevirme sadece ve sadece bir kere yapılmaktadır. Yorumlama da ise her çalıştırmada çevirme işlemi yapıldığından daha yavaştır. Derlemenin zararı da, programdaki her değişiklikte önce derlemeyi sonra çalıştırmayı gerekli kılmasıdır. Sık değişiklik yapılan durumlarda bu, programcı için ciddi bir sorundur. Oysa yorumlama anında olduğu için, değişiklik de anında etkili olmaktadır. Perl, Basic gibi diller yorumlamalı, C ve Pascal gibi diller de derlemeli dildir.

Kaynak : asundinay.com