 |
Geçen hafta boyunca Applet’ lerin büyülü dünyasını daha çok keşfedebilmek için uğraştım durdum. Nitekim Applet’ leri daha etkin bir şekilde kullanabileceğimi ve Applet’lerin çok daha fazlasını sunduğunu biliyordum. örneğin, kullanıcılar ile dinamik etkileşime geçilmesini sağlayacak tarzda applet’ ler üzerinde çalışabilirdim. Bu konuda aklıma ilk gelen, bilgi giriş formu ekranı oldu. İlk başta nereden başlamam gerektiğini bilmiyordum. Applet’ lerin çalışma mimarisinden haberim vardı. Ancak, görsel öğeleri bu applet’ ler üzerinde nasıl oluşturabilirdim? Dahada önemlisi, bu görsel nesnelerin, kullanıcı aktivitelerine cevap vermesini nasıl programlayabilirdim? Bir başka deyişle, görsel programlamanın en önemli yapıtaşlarından birisi olan olay-güdümlü programlamayı nasıl gerçekleştirebilirdim? Tüm bu soruların cevaplarını bulmak maksadıyla, hafta boyunca araştırmalarımı sürdürdüm.
Kilit nokta, Java dilinin Awt isimli (Abstract Windows Toolkit) paketiydi. Awt hem applet’ ler için hemde ileride incelemeyi düşündüğüm normal GUI (Graphical User Interface) ler için ortak nesne modellerini kapsülleyen bir paketti. İlk okuduğumda bu paketin, Voltran’ ın parçalarından birisi olduğunu zannetmiştim. Ancak sağladığı imkanlar ile, Voltran’ ın değil gövdesi tüm benliğini oluşturabilirdim. İşin geyiği bir yana, Awt paketi, java ile geliştirilen herhangibir GUI uygulaması için gerekli olan tüm görsel bileşenleri sağlamaktaydı. Hatta bu bileşenlerin her GUI uygulamasında aynı tipte görünmesinede imkan tanıyordu.
özellikle Visual Studio.Net gibi görsel geliştirme ortamlarında program arayüzlerini (interface programlama değil, görsel tasarım anlamında) tasarlamak son derece kolay. Ama ister .net platformunda olsun ister Java platformunda, nesne yönelimli dillerin doğası gereği tüm görsel bileşenlerde aslında birer sınıf modelinin örneklemelerinden başka bir şey değiller. Dolayısıyla Awt paketi içindeki görsel bileşenlerinde birer sınıf modeli olduğunu belirtmekte yarar var. örneğin, sayfalarda gösterebileceğim butonlar Button sınıfına ait nesne örnekleri olacak. Sadece metin bilgisi taşıyan okuma amaçlı Label bileşenleri, Label sınıfına ait olacak. Yada Checkbox, TextField, TextArea, List, Image kontrolleri vs...
Artık bir noktadan başlamam gerektiğini düşünüyordum. Kahvemden bir yudum aldım ve ilk önce nasıl bir form tasarlamak istediğime karar verdim. Bunu kağıt üzerinde çizmek kolaydı ancak dijital ortama aktarmak zordu. Tasviri tam yapmak için, Vs.Net editörünü kullandım ve aşağıdaki gibi bir formu, applet olarak tasarlamaya karar verdim.
Bu formu oluşturmak için hangi sınıfları kullanmam gerektiğinede, JSDK’dan baktım. Şu ana kadar her şey açık ve netti. Şimdi sıra kodlama kısmına gelmişti. Aslında ne yapmam gerektiğini açıkça tahmin edebiliyordum. Applet, bileşenleri üzerinde barındıracak yer olduğuna göre, Applet’ i oluştururken, başka bir deyişle applet’ i çalışır hale getitirken bu nesneleri yükleyebilirdim. Ancak bundan önce bu bileşen nesnelerini oluşturmam ve daha sonra bir şekilde Applet’e eklemem gerekiyordu. Felsefe işte bu kadar basitti. Felsefenin asıl karışacağı noktanın, bu bileşen nesnelerinin olaylara cevap verebilecek şekilde kodlanmasında oluşacağını da hissediyordum. Ancak ilk etapta, öncelikle appleti tasarlamam ve en azından bileşenleri applet üzerinde sorunsuz bir şekilde göstermem gerektiği kanısındaydım. Hemen kolları sıvadım ve aşağıdaki applet sınıfını oluşturdum.
import java.awt.*;
import java.applet.Applet;
public class Gui_1 extends Applet
{
public void init()
{
setBackground(Color.white);
Label lbAd=new Label("Ad ");
Label lbSoyad=new Label("Soyad ");
Label lbAdres=new Label("Adres ");
Label lbCinsiyet=new Label("Cinsiyet ");
Label lbHobi=new Label("Hobi ");
TextField txtAd=new TextField();
TextField txtSoyad=new TextField();
TextArea txtAdres=new TextArea(2,5);
CheckboxGroup cbCinsiyet=new CheckboxGroup();
Checkbox cbInternet=new Checkbox("Internet");
Checkbox cbMuzik=new Checkbox("Muzik");
Checkbox cbSinema=new Checkbox("Sinema");
Checkbox cbTiyatro=new Checkbox("Tiyatro");
Button btnYaz=new Button("Yaz");
add(lbAd);
add(txtAd);
add(lbSoyad);
add(txtSoyad);
add(lbAdres);
add(txtAdres);
add(lbCinsiyet);
add(new Checkbox("Erkek",cbCinsiyet,true));
add(new Checkbox("Kadin",cbCinsiyet,false));
add(lbHobi);
add(cbInternet);
add(cbMuzik);
add(cbSinema);
add(cbTiyatro);
add(btnYaz);
}
} |
Bu uzun kod dosyasında temel olarak yapılan işlemler çok basitti. Herşeyden önce nesneleri oluşturabileceğim en uygun yer init metoduydu. Burada her bir görsel bileşen nesnesini teker teker new operatörü ile oluşturdum. Label bileşenleri için yapıcılarına Label’ın başlık metnini gönderdim. Aynı işlemi, CheckBox bileşenleri ve Button bileşeni içinde yaptım. Böylece ekrandaki Label, Checkbox ve Button bileşenlerinin başlıklarının ne olacağınıda otomatik olarak belirlemiş oldum. Textfield bileşenleri içinde parametreler girilebilir. özellikle Textfield’ ın boyutunu belirlemek için. Textarea bileşeni için ise, iki parametre girdim. İlki satır sayısını ikinciside sütun sayısının göstermekte. Burada tek özel oluşum radyo buton dediğim CheckboxGroup bileşenine ait. Bu bileşene, yine Checkbox bileşenleri ekleniyor. Yani bir CheckboxGroup bileşeni birden fazla Checkbox kontorlünü aynı isim altında gruplamak ve böylece bu bileşenlerden sadece birisinin seçili olmasını garanti etmek amacıyla kullanılmakta.
Bu bileşen örneklerinin oluşturulmasından sonra tek yaptığım add metodunu kullanarak bunları Applet’ imin üzerine eklemek oldu. Sonuç mu? Aslında göstermeye çekiniyorum. çünkü hiçte umduğum gibi değil. Java bytecode dosyasının class olarak derledikten sonra bir html sayfasına <Applet tagını kullanarak ekledim. İşte sonuç;
Ahhhh!!! Ahhh. Nerede güzelim Visual Studio.Net, Dreamweaver, Frontpage....İyi güzel bileşenleri oluşturmuştum, applet’ ede başarılı bir şekilde eklemiştim. Ama ya görsel tasarımın zerafeti ne olacak. Tam bu noktada işte çakılıp kalmıştım. Kaynaklarıma baktım benim yaptığım bu estetik abidesini onlarda başarmışlardı. Kaynaklarımı biraz daha araştırdıktan sonra aslında bu tasarım ve sayfaya yerleştirme işinin bazı kitaplarda bölüm olarak işlendiğini gördüm. Ancak şu an için bana en azından ızgaralanmış bir görümü hazırlayabileceğim bir teknik gerekiyordu. Sonunda buldum ama... Gerçi bulana kadar bir kaç fincan kahveyide bitirdim. İşin sırrı Olinde değil, tabiki sağdakindeydi. Yani Layout tekniği. Uyguladığım teknik GridLayout tekniği. Tek yapmam gereken tüm kontrolleri eklemeden önce, Applet üzerinde bir GridLayout yani ızgara belirlemekti. Bunu gerçekleştirmek için Applet’in init metodunun en başına aşağıdaki kod satırını ekledim.
| setLayout(new GridLayout(15,2)); |
Bu satır ile Applet’in web sayfasında kaplayacağı alanı, 15 satır ve 2 sütuna bölmüştüm. Artık GUI bileşenleri sırasıyla yerleşecekti. Ancak yinede sonuç istediğim gibi olmamıştı.
Hiç yoktan iyidir diyerek devam etmek zorundaydım. Ancak Layout ayarlamaları ile ilgili olarak başka bir kahve molasında daha derin bir araştırma yapmayıda kafama koymuştum. Olay yerinden uzaklaşırken, en azından applet üzerinde dinamik olarak görsel bileşenlerin nasıl eklendiğini anlamış ve bir kaç bileşenide öğrenmiştim. Asıl merak ettiğim, butona basıldığında olmasını istediklerimi nasıl yazacağımdı? Bunun için, C# dilinde özellikle görsel programlamada delegeler ile yakın ilişkide olan event’lar kullanılıyordu. Java dilindede durum çok farklı değildi ancak anlaşılması daha kolaydı. Java dilindede, kullanıcı tepkilerini ele alabilmek için delegasyon mantığı kullanılıyordu. Bu modelin en önemli yanı, görsel bileşenlerinin kullanıcı tepkilerini algılayabilmelerini istediğimiz Applet sınıfına, ActionListener arayüzünü uygulamamız gerekliliğiydi. Kolları sıvadım ve ilk olarak, en basit haliyle, Button bileşenime tıklandığında meydana gelecek kodları hazırladım.
import java.awt.*;
import java.applet.Applet;
import java.awt.event.*;
public class Gui_1 extends Applet implements ActionListener
{
TextField txtAd;
TextField txtSoyad;
Button btnYaz;
public void init()
{
setBackground(Color.white);
Label lbAd=new Label("Ad ");
Label lbSoyad=new Label("Soyad ");
Label lbAdres=new Label("Adres ");
Label lbCinsiyet=new Label("Cinsiyet ");
Label lbHobi=new Label("Hobi ");
txtAd=new TextField();
txtSoyad=new TextField();
TextArea txtAdres=new TextArea(2,5);
CheckboxGroup cbCinsiyet=new CheckboxGroup();
Checkbox cbInternet=new Checkbox("Internet");
Checkbox cbMuzik=new Checkbox("Muzik");
Checkbox cbSinema=new Checkbox("Sinema");
Checkbox cbTiyatro=new Checkbox("Tiyatro");
btnYaz=new Button("Yaz");
setLayout(new GridLayout(15,2));
add(lbAd);
add(txtAd);
add(lbSoyad);
add(txtSoyad);
add(lbAdres);
add(txtAdres);
add(lbCinsiyet);
add(new Checkbox("Erkek",cbCinsiyet,true));
add(new Checkbox("Kadin",cbCinsiyet,false));
add(lbHobi);
add(cbInternet);
add(cbMuzik);
add(cbSinema);
add(cbTiyatro);
add(btnYaz);
btnYaz.addActionListener(this);
}
public void actionPerformed(ActionEvent e)
{
if(e.getSource()==btnYaz)
{
System.out.println(txtAd.getText()+" "+txtSoyad.getText());
}
}
} |
Burada kullanılan tekniği anlamanın çok önemli olduğunu düşünüyorum. öncelikle Applet’in üzerindeki nesnelerin olaylarını dinleyecek şekilde programlamalıydım. Bunu gerçekleştirebilmek için, sınıfa ActionListener arayüzünü uyguladım. Ardından hangi bileşen için bir olay dinlemesinin gerçekleştirilmesini istiyorsam, o nesne içi addActionListener metodunu this parametresi ile kullandım. Böylece, bu örnekteki Button bileşenine bu applet içinde yapılacak tıklamalar ele alınabilecek ve kodlanabilecekti. Başka bir deyişle, nesneye ait olası olayların dinlemeye alınmasını sağlamıştım. Bu işlemin ardından elbetteki, olay meydana geldiğinde çalıştırılacak kodları yazacağım bir metod gerekliydi. İşte buda, Button bileşenlerine yapılan tıklamaları dinleyen actionPerformed metodu. Bu metod ActionEvent isimli bir parametre alıyor. Bu parametre sayesinde, hangi buton bileşenine tıklandığını dinleyebilirim. İşte böylece buton bileşenine basıldığında işleyecek olan satırları burada yazmış oldum. Şimdi bu sistemi deneme vakti geldi.
Tarayıcıda sayfamı çalıştırdım txtAd ve txtSoyad kontrollerine isim ve soyisim bilgilerimi girdim buton’ a tıkladım ve ekranın sağ alt köşesindeki System Tray’da yer alan JVM kahve sembölünden, Open Console diyerek, console penceresine geçtim. Sonuç olarak tıklama olayım algılanmış ve olaya karşılık gelen kod satırları çalıştırılmıştı.
Şimdi aklıma takılan başka bir nokta vardı. Eğer applet’imde iki button bileşeni olsaydı. Her biri için ayrı ayrı olay dinleyicilerimi yazacaktım? Nitekim, actionPerformed metodunun yapısı buna müsait değildi. Bu amaçla, applet’ e TextField ve TextArea kontrollerinin içeriğini temizleyecek yeni bir Button bileşeni ekledim. Kodun son hali aşağıdaki gibi oldu.
import java.awt.*;
import java.applet.Applet;
import java.awt.event.*;
public class Gui_1 extends Applet implements ActionListener
{
TextField txtAd;
TextField txtSoyad;
TextArea txtAdres;
Button btnYaz;
Button btnSil;
public void init()
{
setBackground(Color.white);
Label lbAd=new Label("Ad ");
Label lbSoyad=new Label("Soyad ");
Label lbAdres=new Label("Adres ");
Label lbCinsiyet=new Label("Cinsiyet ");
Label lbHobi=new Label("Hobi ");
txtAd=new TextField();
txtSoyad=new TextField();
txtAdres=new TextArea(2,5);
CheckboxGroup cbCinsiyet=new CheckboxGroup();
Checkbox cbInternet=new Checkbox("Internet");
Checkbox cbMuzik=new Checkbox("Muzik");
Checkbox cbSinema=new Checkbox("Sinema");
Checkbox cbTiyatro=new Checkbox("Tiyatro");
btnYaz=new Button("Yaz");
btnSil=new Button("Sil");
setLayout(new GridLayout(16,2));
add(lbAd);
add(txtAd);
add(lbSoyad);
add(txtSoyad);
add(lbAdres);
add(txtAdres);
add(lbCinsiyet);
add(new Checkbox("Erkek",cbCinsiyet,true));
add(new Checkbox("Kadin",cbCinsiyet,false));
add(lbHobi);
add(cbInternet);
add(cbMuzik);
add(cbSinema);
add(cbTiyatro);
add(btnYaz);
add(btnSil);
btnYaz.addActionListener(this);
btnSil.addActionListener(this);
}
public void actionPerformed(ActionEvent e)
{
if(e.getSource()==btnYaz)
{
System.out.println(txtAd.getText()+" "+txtSoyad.getText());
}
else if(e.getSource()==btnSil)
{
txtAd.setText("");
txtSoyad.setText("");
txtAdres.setText("");
repaint();
}
}
} |
İlk hali;
Sil başlıklı Button bileşenine tıklandıktan sonraki hali.
Her iki buton bileşenide, aynı olay dinleyicisi içerisinde ele alınmıştı. actionPerformed dinleyicisinde, hangi butona tıklandığı, ActionEvent parametresinin getSource metodu ile tespit edilmekteydi. Elbetteki awt paketinde yer alan diğer görsel bileşenler için sadece bu olay dinleyicisi söz konusu değildi. İşin aslı, nesneler üzerindeki kullanıcı etkilerine göre dinleyiciler tanımlanmıştı. örneğin, CheckBox bileşenine tıklanması bu bileşenin durumunun değişmesi anlamına gelmekteydi ki bu durumda, ItemListener dinleyici metodu bu etkiyi ele alacaktı. Diğer nesneler içinde benzer durumlar söz konusu. Ama ne zaman? Bir dahaki kahve kokusunda.
Kaynak : csharpnedir.com
|
 |
